ستون اصلی و یکی از مهمترین عوامل در کیفیت فرش دستباف، چله آن است. چله فرش مثل اسکلت آن است و تمامی اجزای فرش و آن اثر هنری نهایی، روی چله سوار میشود. جنس نخ چله و همچنین کیفیت و روش چله کشی فرش تأثیر زیادی روی زیبایی و ماندگاری آن میگذارد و اگر بخواهید هنگام خرید فرش دستباف مثل یک متخصص عمل کنید، باید با این اصطلاح آشنا باشید.
این مقاله به شما میگوید چله فرش چیست و کدام یک از انواع چله فرش دستباف بهتر است.
چله فرش چیست؟
چله فرش همان تار یا نخهای عمودی فرش است که بهصورت چندلا و پر پیچ و تاب روی دار قالی بسته میشود. چله پایه و اساس فرش محسوب میشود و وظیفه نگهداری گرهها، پود (نخهای افقی) و سایر اجزای فرش را بر عهده دارد. به همین دلیل چله اولین چیزی است که روی دار قالی سوار میشود.
انتخاب روش چله کشی و همچنین جنس نخ چله، به نقشه فرش دستباف و نوع آن بستگی دارد.
چله کشی فرش چیست؟
به عمل سوار کردن نخهای چله روی دار قالی چله کشی فرش میگویند. این کار باید توسط استادکار متخصص در این زمینه و بر اساس نقشه و طرح فرش دستباف و همچنین سبک بافت فرش انجام شود. چله کشی اصولی و دقیق، تضمینکننده بافت صحیح و زیبای فرش است و کیفیت آن را تضمین میکند.
انواع چله کشی فرش را بشناسید
در ادامه به انواع روشهای چلهکشی فرش اشاره میکنیم که در بافت انواع فرش دستباف مناطق مختلف ایران، از یکی از آنها استفاده میشود:
چله کشی ترکی
این روش توسط 2 نفر، مستقیما روی دار قالی و با دقت و تمرکز بالا انجام میشود. در این روش 2 تار موازی (زهواره) بهصورت عرضی روی دار قالی بسته میشود و این عرض باید بیشتر از دار قالی باشد. هدف از بستن زهوارهها، جلوگیری از خارج شدن گرهها از دار است.
در مرحله بعدی، بر اساس زوج یا فرد بودن شیرازه، مابقی چله را از زیر و روی زهوارها رد میکنند. یک نفر چله را از زیر یا روی یکی از زهوارها رد کرده و به نفر دیگر در آن سمت دار میسپارد. نفر دوم همین عمل را تکرار کرده و چله را به نفر اول برمیگرداند. این کار آن قدر ادامه پیدا میکند تا تعداد تارهای تعیینشده تمام شود.
این روش قرار دادن چلهها در بافت فرش بیجار و تعدادی از انواع بهترین فرش دستباف ایران کاربرد دارد.
چله کشی فارسی
در این روش چله فرش ابتدا روی زمین و با استفاده از 3 میله فلزی کشیده و بعد روی دار قالی منتقل میشود. این میلهها قطر حدود 1.5 سانتیمتر و طول یک متر دارند و آنها را با فاصله یک و 3 متر از یکدیگر روی زمین قرار میدهند.
ابتدا تار دور میله اول گره میخورد و بعد از عبور از زیر دومی، سومی را دور میزند. در برگشت، از روی دومی و زیر میله اول عبور میکند. این روند آنقدر تکرار میشود تا تعداد تارهای تعیین شده تمام شود.
بعد از انتقال میلههای روی دار، تسمه مهار در زیر دار بسته میشود و تارها را یک در میان جلو میآورند تا نخ چندلا را که از قبل آماده شده، از بین آنها عبور بدهند. بعد چوب هاف در جای خود قرار میگیرد و باعث ضربدری شدن تارها میشود. لازم به ذکر است که در این روش کشش تار کمتر از روش ترکی است.
این روش قرار دادن چله فرش، در بافت فرش سلطان آباد و تعدادی دیگر از بهترین فرشهای دستباف ایرانی کاربرد دارد.
چله کشی تلفیقی
این روش، ترکیبی از روشهای ترکیب و فارسی است که مزایای هر دو را دارد و به سادهتر شدن فرایند بافت فرش دستباف کمک میکند. در روش تلفیقی دار قالی ترکی است؛ اما چلهکشی به روش فارسی انجام میشود.
انواع نخ چله فرش دستباف
به غیر از روش چله کشی، نوع نخ چله هم تأثیر زیادی روی کیفیت فرش دارد و البته تعیین کننده ضخامت فرش دستباف و ظرافت نقشه آن هم هست. در ادامه با انواع نخ چله فرش آشنا میشوید:
نخ چله پنبه
این نوع نخ از غوزک یا همان گیاه پنبه به دست میآید. گیاه پنبه پس از چیدن در مزرعه، به کارخانجات نخ ریسی منتقل و در آنجا تبدیل به نخ خام یا تک لای پنبه میشود. نخ تکلا در قالیبافی کاربرد دارد و آن را بهصورت دستی یا با استفاده از ماشین آلات به نخ چندلا تبدیل میکنند. تعداد لای نخ به ریز یا درشت باف بودن و همچنین رج شمار فرش بستگی دارد.
نخ چله پشم
این نخ از پشم گوسفند به دست میآید و به شیوه دستی یا اتوماتیک به نخ چله فرش تبدیل میشود. نخ پشمی نسبت به نخ پنبه دوام و استحکام بالایی دارد و در برابر گرما و رطوبت مقاوم است. امروزه کاربرد این نخ در قالیبافی کمتر شده؛ اما عشایر همچنان برای بافت فرشهای زیبای خود از پشم گوسفندان خود استفاده میکنند.
نخ پشم دستریس در بافت انواع فرش دستباف رحیمی هم کاربرد دارد و با رنگهای گیاهی رنگرزی میشود. این روش رنگرزی دوام رنگ فرش را بالا میبرد و باعث میشود هنگام شستشوی فرش دستباف پخش نشود.
نخ چله ابریشم
نخ چله ابریشم از پیله کرم ابریشم تهیه میشود. پیلههای کرم ابریشم پس از انتقال به کارخانجات ابریشمکشی تبدیل به نخ میشوند و ازآنجاییکه ظرافت بالایی دارند، به عنوان نخ چله فرشهای ظریف و ریزبافت کاربرد دارند. نخ ابریشم با وجود ظرافت، دوام و استحکام بالایی دارد و فرشهای بافته شده با آن علاوه بر نفیس بودن، عمر بالایی هم دارند.
نمره نخ چله فرش چیست؟
نمره نخ چله فرش ضخامت و قطر آن را نشان میدهد و هرچه بالاتر باشد، ظرافت فرش کمتر میشود. نمره نخ مورد استفاده در چله فرش 10، 20، 32 و 40 است و امکان دارد هر کدام از این نمرهها را بهصورت چندلا هم در چله کشی فرش به کار ببرند.
چله ابریشم بهتر است یا چله پشم؟
پیش از پرداختن به تفاوتهای نخ چله ابریشم و پشم، بد نیست به این نکته اشاره کنیم که چله پشم هم میتواند مثل چله ابریشم ظریف باشد و ضخامت این نوع نخ چله فرش به روش ریسندگی آن بستگی دارد.
در ادامه تفاوتهای اساسی چله فرش ابریشم و پشم را میبینید:
- ظرافت طرح و نقشه در فرشهای بافته شده با چله ابریشم بیشتر است.
- قیمت فرش دستباف دارای چله ابریشم بیشتر است.
- فرش دستباف چله ابریشم در دسته فرشهای نفیس قرار میگیرد و مناسب مناطق پرتردد خانه نیست.
- از نخ چله ابریشم در بافت تابلو فرش هم استفاده میشود.
- فرش چله پشم در برابر حرارت و رطوبت مقاومتر است و به همین دلیل به درد مناطق پرتردد خانه میخورد.
- برخی از فرشهای چله پشم مثل فرش دستباف بیجار با تراکم بالایی بافته میشوند که نفوذ گرد و خاک به آنها را دشوار میکند.
فرش دستباف رحیمی؛ مرغوب و با چله نخ و پشم
در این مقاله به تعریف چله فرش پرداختیم و گفتیم که چله کشی فرش چه انواعی دارد و چگونه انجام میشود.
برای خرید انواع فرش دستباف چله نخ و ابریشم باکیفیت در ابعاد استاندارد، ذرع و نیم و ... میتوانید با شماره موبایل پایین همین صفحه تماس بگیرید یا به صفحه اینستاگرام رحیمی کارپت دایرکت بدهید.
همچنین برای خرید حضوری هم میتوانید به آدرس تهران، پاسداران، مرکز خرید پاسداران، طبقه اول، پلاک ۳۲ مراجعه کنید. فرش رحیمی عرضهکننده انواع فرش دستباف عشایری با نقشههای شهری و باکیفیت است و فرشهای خود را به سرتاسر ایران ارسال میکند.
