اگر در خانه فرش پشمی یا ابریشمی دارید، بدانید که بید زدگی فرش در کمین است و اگر حواستان نباشد، ممکن است فرش نازنین و ارزشمندتان آسیبهای جدی و جبرانناپذیر ببیند. بید فرش حشره کوچکی است که در محیطهای مرطوب یا جاهایی که از نظافت آنها غفلت میکنید، رشد میکند و حضور آن بهمرور منجر به سوراخ شدن و از بین رفتن پرز فرش میشود.
در این مقاله به نشانهها و علل بید زدن فرش و راههای نجات فرش بید زده میپردازیم.
بید زدگی فرش چیست؟
بید فرش (به انگلیسی Common clothes moth) نوعی حشره کوچک است که برای رشد، باید کراتین مصرف کند. از آنجایی که الیاف پشم دستریس و ابریشمی کراتین زیادی دارند، بید، لباسها و فرشهای حاوی این الیاف را برای زندگی انتخاب میکند.
البته فقط نوزاد یا لارو بید برای رشد به کراتین نیاز دارد و زمانی که این حشره به بلوغ میرسد و بال درمیآورد، دیگر نمیتواند کراتین را هضم کند. نوزاد یا لارو بید با چشم غیرمسلح بهسختی دیده میشود؛ به همین دلیل تشخیص بید زدگی فرش کمی دشوار است و متأسفانه زمانی متوجه بید زدن فرش میشویم که لکههای عمیق و سوراخهای ریز در فرش پدیدار میشوند.
بیدهای بالغ برای تخمگذاری محیطهای مرطوب، آلوده و کم نور را انتخاب میکنند و جاهایی مثل زیر مبل، داخل کمد و انباری و جاهایی که دیر به دیر نظافت میشوند، محیطهای ایدهآل برای تخمگذاری آنها به شمار میآیند. فرشها و لباسهای دارای الیاف طبیعی هم به دلیل توانایی بالا در جذب رطوبت و آلودگی، از دیگر گزینههای مناسب برای تخمگذاری بید هستند.
علائم فرش بید زده چیست؟
برای تشخیص بید زدگی فرش به علائم زیر توجه کنید:
- هنگامی که روی فرش دست میکشید، الیاف آن خرد میشوند و در دستان شما باقی میمانند.
- روی بخشهایی از فرش سوراخهای ریز و پراکنده یا نقاط سکهای بدون پرز میبینید.
- وقتی فرش را بالا میزنید، گردوغبار سفید یا قهوهای (پوستههای لارو بید) دیده میشود.
- اطراف فرش یا در نزدیکی پنجرهها پروانههای کوچک کرم رنگ (بید بالغ) میبینید.
- فرش بوی بد و ناخوشایندی میدهد. این بو ناشی از فضولات و تخمهای بید است.
در صورتی که علائم فرش بید زده را مشاهده کردید، باید فورا برای رفع آن اقدام کنید. البته بهترین زمان برای از بین بردن بیدها قبل از بلوغ آنها است؛ چون تا به بلوغ برسند قطعا بخشیهای از فرش را از بین میبرند.
بید زدگی فرش بیشتر در انواع فرش دستباف که الیاف پشمی یا ابریشمی دارند، دیده میشود؛ اما ممکن است فرشهای ماشینی را هم درگیر کند.
علت بید زدن فرش چیست؟
اگر دنبال مقصر بید زدگی فرش خود میگردید، نگاهی به فهرست زیر بیندازید:
- بالا بودن رطوبت خانه: محیط را برای تخم گذاری و تبدیل تخم بید به لارو و حشره بالغ تسهیل میکند.
- نبود جریان هوا به میزان کافی: فرشهای لوله شده یا آنهایی که در فضاهای بسته و زیر وسایل سنگین قرار دارند، بیشتر در معرض بید فرش هستند.
- کوتاهی در نظافت: باقی ماندن پرز، گردوغبار، چربی و آلودگی روی فرش محیط را برای تخمگذاری و رشد بید مهیا میکند.
- بالا بودن درصد الیاف طبیعی در فرش: در صورت وجود عوامل بالا، این عامل هم ریسک بیدزدگی فرش را بیشتر میکند.
روشهای از بین بردن بید زدگی فرش در خانه
برای از بین بردن بید زدگی فرش روشهای زیادی وجود دارد که فرش شما را از تخریب کامل نجات میدهد. در ادامه به تعدادی از این روشها اشاره میکنیم:
برگ بو خشک شده و چوب دارچین
برگ بو رایحه بسیار تندی دارد که برای انواع حشرات موذی از جمله بید غیرقابل تحمل است. برای نابودی بیدها، از عطاری مقداری برگ بو خشک تهیه کنید و آن را بهصورت پودر دربیاورید و زیر فرش بریزید. چوب دارچین هم میتواند برای رفع بید زدگی فرش مؤثر باشد؛ اما مثل برگ بو حشرات بید را از بین نمیبرد و فقط از تخمگذاری آنها جلوگیری میکند.
هر دوی این مواد طبیعی از روشهای ایمن برای مبارزه با بید زدن فرش محسوب میشوند و برخلاف سموم آلرژی و مشکلات تنفسی ایجاد نمیکنند.
نور خورشید
حرارت و نور شدید خورشید هم میتواند تخمهای بید را نابود کند. البته این روش زمانی مؤثر است که فرش را حداقل یک نصفه روز در معرض نور خورشید قرار دهید و دمای هوا هم بین 25 تا 35 درجه سانتیگراد باشد. برای بازدهی بیشتر، میتوانید هم زمان پشت فرش را جارو بکشید.
این روش کم هزینه و مؤثر است؛ اما ممکن است رنگ فرش شما را از بین ببرد. البته اگر فرش دستباف رحیمی را تهیه کرده باشید، با این مشکل مواجه نمیشوید؛ چون فرشهای این فروشگاه با پشم دستریس و رنگرزی طبیعی تولید شدهاند و نسبت به شستشو و نور آفتاب مقاوم هستند.
سرکه
این چاشنی محبوب هم در درمان فرش بید زده بسیار مؤثر است. برای از بین بردن بیدها، سرکه را با نسبت یک به دو با آب مخلوط کنید و داخل یک ظرف اسپری دار بریزید. بعد محلول را به قسمتهای بید زده فرش اسپری کنید. این روش ممکن است بوی ناخوشایندی ایجاد کند و روی رنگ فرش تأثیر بگذارد. به همین دلیل بهتر است ابتدا آن را روی قسمت کوچکی از فرش تست کنید.
میخک
میخک کم ریسکترین راهکار طبیعی برای رفع بید زدگی فرش است. بوی مطبوعی دارد و به الیاف فرش آسیب نمیزند. این گیاه مادهای با نام اوژنول دارد که بیدها را از بین میبرد. برای رفع بید زدن فرش، میتوانید میخک خشک شده را داخل یک کیسه یا دستمال پارچهای قرار دهید و زیر فرش بگذارید.
برای تأثیر بیشتر و نابودی کامل بیدها، باید روغن میخک را تهیه کنید. 10 قطره از این روغن را در 200 میلی لیتر آب حل و بعد به نقاط بیدزده اسپری کنید.
روغنهای طبیعی و معطر
به غیر از روغن میخک، میتوانید از سایر روغنهای طبیعی مثل اسطوخودوس، اکالیپتوس و آویشن هم برای از بین بردن بیدها استفاده کنید. دستور استفاده از آنها هم مشابه روغن میخک است و باید 10 قطره از روغن مورد نظر را در 200 میلی لیتر آب حل کنید. حواستان باشد که استفاده از روغن بیشتر، باعث تغییر رنگ فرش میشود.
سشوار کردن فرش
دمای بالا و جریان هوای شدید هم قاتل بید است. برای استفاده از این روش، باید سشوار را روی آخرین درجه و سرعت ملایم بگذارید و به نقاط بید زده بگیرید. البته ذکر این نکته ضروری است که سشوار یک روش مکمل برای رفع بید زدگی فرش است و اگر بهتنهایی استفاده شود، بیدها را فراری میدهد. برای از بین بردن بیدها، بهتر است این روش را با روشهای طبیعی یا سموم شیمیایی ترکیب کنید.
استفاده از سم پیرتروئید
اگر بید زدگی فرش شما گسترده است و شاهد کچل شدن آن در نقاط مختلف هستید، ممکن است روشهای خانگی جوابگو نباشند و در این شرایط، بهترین راه استفاده از سموم شیمیایی است. پیرتروئید (Pyrethroid) نوعی سم کشاورزی است که بیدها را بهصورت کامل از بین میبرد. در صورت استفاده از این سم با دوز پایین و فراهم کردن جریان هوای مناسب، ریسک مسمومیت و مشکلات تنفسی به حداقل میرسد.
نفتالین
نفتالین یکی از قدیمیترین روشها برای از بین بردن بید زدگی فرش و لباس است و تأثیر زیادی دارد؛ اما میتواند به انسان آسیب بزند. این روش برای رفع بید زدن فرش در محیط خانه مناسب نیست و بیشتر به درد فرشهایی میخورد که در انباری نگهداری میشوند. برای جلوگیری از آسیبهای نفتالین، بهتر است آن را در کیسهای پارچهای قرار دهید و بعد لابهلای فرش بگذارید.
بعد از نابودی بیدها، باید فرش آغشته به نفتالین را چندساعتی در فضای باز بگذارید تا سموم آن تبخیر شوند.
تلههای چسبی
احتمالا این تلهها را در فصول گرم در سطح شهر دیدهاید. میتوانید این برگهای زردرنگ را از فروشگاههای لوازم باغبانی یا بورسهای فروش مواد شیمیایی تهیه کنید و در گوشه و کنار خانه بزنید تا بیدها از بین بروند. این تلهها مجهز به مادهای با نام فورمون هستند که بوی آن برای حشرات جذاب است و باعث به دام افتادن آنها میشود.
شستشوی اصولی فرش
یکی از روشهای مؤثر و کم ریسک برای حل مشکل فرش بید زده، شستشوی اصولی و کامل آن است. از آنجایی که بیدها با مواد شیمیایی معمولی از بین نمیروند، بهتر است شستن فرش دستباف خود را به قالیشوییهای معتبر واگذار کنید تا آنها با استفاده از مواد تخصصی و دستگاههای پیشرفته، فرش را بشویند و بیدها را از بین ببرند.
نحوه پیشگیری از بید زدن فرش
با رعایت نکات زیر، میتوانید جلوی بید زدن فرش را بگیرید و فرش دستباف ارزشمند خود را سالم نگهدارید:
- حتما فرش را بهصورت منظم و هفتگی نظافت کنید. از پشت فرش و نقاطی که زیر مبل، کمد و ... قرار دارند غافل نشوید.
- حواستان به تهویه خانه باشد تا رطوبت به حداقل برسد.
- برای اطمینان بیشتر، کیسههای حاوی میخک را در زیر گوشههای فرش قرار دهید.
- فرشها را حداقل سالی یکبار به قالیشویی بسپارید.
- تابیدن نور خورشید به فرش برای چند ساعت در روز، بیضرر است و جلوی حمله بید را میگیرد.
مراقبت صحیح از فرش پشمی؛ بهترین راه مبارزه با بید فرش
در این مطلب ابتدا به تعریف بید فرش پرداختیم، بعد به علائم فرش بید زده فرش اشاره کردیم و گفتیم که چگونه میتوان بید زدگی فرش را از بین برد. بهترین راه برای از جلوگیری از بید زدن فرش دستباف پشمی و ابریشمی، رسیدگی و نظافت مداوم آنها است. هر چند وقت یک بار پشت فرشها را بررسی کنید و اگر گردهای سفید و قهوهای دیدید، فورا برای از بین بردن بیدها اقدام کنید.
با مراجعه به صفحه اصلی سایت یا صفحه اینستاگرام رحیمی کارپت، میتوانید انواع فرش دستباف را با الیاف پشم دستریس و رنگرزی طبیعی سفارش بدهید.
سؤالات متداول در مورد بید زدگی فرش
آیا فرش ماشینی هم ممکن است بید بزند؟
بله. در صورتی که الیاف فرش ماشینی از پشم طبیعی یا ابریشم باشد، ممکن است گرفتار بید زدگی شود.
علت اصلی بید زدگی فرش چیست؟
رطوبت بالا، جریان هوای ضعیف، نبودن نور کافی و نظافت نکردن فرش از علل اصلی بید زدگی فرش دستباف محسوب میشوند. فرشهایی که با الیاف ابریشم و پشم طبیعی تولید شدهاند، بیشتر در معرض بید زدگی قرار دارند.
چگونه سریع متوجه شویم فرش ما بید زده و چه باید کرد؟
در صورت مشاهده حشرات بالدار کرم رنگ، سوراخهای ریز روی فرش و ذرات سفید یا کرم رنگ زیر فرش، باید فورا برای رفع بید زدن فرش اقدام کنید. اسپری روغن میخک و آب و سمومی مثل پیروتروئید از روشهای مؤثر در رفع بید زدگی فرش محسوب میشوند.
